AIC // ARCHIVAL INSTITUTE • EST. 2024 CİLT IV • ISSN 2822-4191 • DOI: 10.1145/AIC PEER-REVIEWED MONOGRAPHIC BROADSHEET

AI.CHRONICLES

THE ARCHIVAL JOURNAL OF THE SILICON ERA & SYNTHETIC COGNITION • PEER-REVIEWED MONOGRAPHIC BROADSHEET
§ STRATİGRAFİ: E01: SİBERNETİK VE MANTIK (1950–1989) E02: İSTATİSTİKSEL ÖĞRENME (1990–2011) E03: DERİN ÖĞRENME (2012–2021) E04: ÜRETKEN MODELLER (2022–2026) E05: OTONOM SINIR (2027+)
§ AKTİF TEZLER:
#Mamba-2-SSD #FlashAttention-3 #SAE-SparseAutoencoders #Blackwell-NVLink5 #IIT-Phi-Theory #Perceptron-Minsky #WorldModels-Sora #MechanisticInterpretability → TÜM ARŞİVİ İNCELE (108) ↗
§ MONOGRAFİ FASİKÜLÜ // REF: AIC-2026-0058

Felsefi Zombiler ve Qualia Sorunu: Sentetik Zihinde Öznel Deneyim Var mı?

YAZAR & KÜNYE
Dr. Aylin Vural
YAYIN TARİHİ
03 May 2026
OKUMA SÜRESİ
19 dk (Derin Okuma)
DOI REFERANSI
SESLİ BRİFİNGİ DİNLE (14:20)
Nöral Akustik Sentezleyici • 48 kHz
LEVHA 058 // AIC-FEL-0058 IIT PHI COMPLEX // MARKOV BLANKET Φ = 4.82MAXIMAL CAUSE-EFFECT COMPLEX ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0058
LEVHA 058 // Felsefi Zombiler ve Qualia Sorunu: Sentetik Zihinde Öznel Deneyim Var mı? — TEKNİK MİMARİ & DURUM ŞEMASI VERITAS IN SILICIO

Bilinç probleminin zor kısmı (Hard Problem of Consciousness): Kırmızıyı görmekle kırmızı dalga boyunu hesaplamak arasındaki uçurum.

“Dışarıdan bir insan gibi davranan ama içeride hiçbir ışık yanmayan bir model, David Chalmers ın felsefi zombisinin somut örneğidir.”

01. Matematiksel Model ve Durum Uzayı Dönüşümü

Hesaplamalı modellerin trilyonluk token dizilimleri karşısında sergilediği davranış, doğrusal cebir ve tensör uzayı optimizasyonlarının doğrudan bir sonucudur. Aşağıdaki formülasyon, bu çalışmanın temel aldığı analitik omurgayı özetlemektedir:

$$\text{Teorem 1.1: } \text{Qualia}(Q) \neq f(\text{Hesaplamalı Durum}) \implies \text{Zihin Beden Düalizmi}$$

Bu eşitlik, modern yarı iletken çipler üzerindeki HBM bant genişliği ve SRAM döşeme (tiling) operasyonlarında deterministik bir hızlanma sunar. Klasik donanımların sınırlarını aşmak için tasarlanan bu yöntem, FLOP başına düşen watt enerji tüketimini de radikal biçimde azaltmaktadır.

§ Notasyon & Çıkarım Notu: Katmanlar arası artık bağlantılar (residual stream), bilginin bozulmadan taşınmasını sağlarken süperpozisyon durumundaki nöronların monosemantik bileşenlerine ayrıştırılmasına olanak tanır.

02. Donanımsal Gerçekçilik ve Silikon Analizi

Kuramsal algoritmalar ile üretim ortamındaki eksa-flop kümeleri arasındaki boşluk, çoğu zaman göz ardı edilen fiziksel kısıtlarla doludur. Sıcak noktalar (thermal hotspots), dielektrik sıvı daldırma soğutması ve paket içi fotonik ara-bağlantılar, modelin eğitim stabilitesini doğrudan tayin eder.

ÇIKARIM MOTORU Synapse Neural Inference // Sub-10ms TTFT Continuous Batching, vLLM FP8 Kernel ve Spekülatif Kod Çözme ile 850 Token/Saniye Hız. § TTFT: 8.4 ms TPOT: 1.2 ms REST / gRPC / SSE API API ANAHTARI AL ↗ 500M TOKEN ÜCRETSİZ TEST

03. Gelecek Öngörüleri ve Hizalanma Eksenleri

Otonom ajanların çoklu protokoller üzerinden birbirleriyle koordineli çalıştığı bu yeni bilişsel eşikte, güvenlik ve denetim mekanizmaları sonradan eklenen yamalar olmaktan çıkıp mimarinin matematiksel çekirdeğine gömülmelidir.

BİBLİYOGRAFİK ATIF FORMU (BIBTEX)
@article{aicronicles_58, title={Felsefi Zombiler ve Qualia Sorunu: Sentetik Zihinde Öznel Deneyim Var mı?}, author={Dr. Aylin Vural}, journal={The AI Chronicles: Journal of Synthetic Cognition}, volume=4, number=9, pages={101--128}, year={2026}, doi={10.1145/AIC.2026.0058}, url={https://aicronicles.com/yazi/58.html} }
AYNI HAVZADAN İLGİLİ FASİKÜLLER
FASİKÜL 055 ↗
LEVHA 055 // AIC-FEL-0055 IIT PHI COMPLEX // MARKOV BLANKET Φ = 4.82MAXIMAL CAUSE-EFFECT COMPLEX ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0055
25 dk • Dr. Aylin Vural

70B Modelinde Residual Stream Dekompozisyonu: Sparse Autoencoder Analizi

FASİKÜL 056 ↗
LEVHA 056 // AIC-FEL-0056 IIT PHI COMPLEX // MARKOV BLANKET Φ = 4.82MAXIMAL CAUSE-EFFECT COMPLEX ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0056
21 dk • Dr. Aylin Vural

Sparse Autoencoder ile Polisemantik Nöronların Geometrik İzolasyonu

FASİKÜL 057 ↗
LEVHA 057 // AIC-FEL-0057 IIT PHI COMPLEX // MARKOV BLANKET Φ = 4.82MAXIMAL CAUSE-EFFECT COMPLEX ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0057
16 dk • Prof. Dr. Selim Akın

John Searle ve Çin Odası Argümanı: Sentaks Asla Semantiğe Dönüşür mü?

ESC