AIC // ARCHIVAL INSTITUTE • EST. 2024 CİLT IV • ISSN 2822-4191 • DOI: 10.1145/AIC PEER-REVIEWED MONOGRAPHIC BROADSHEET

AI Cronicles.

YAPAY ZEKÂ GÜNLÜKLERİ & KRONOLOJİSİ • THE ARCHIVAL JOURNAL OF THE SILICON ERA
§ STRATİGRAFİ: E01: SİBERNETİK VE MANTIK (1950–1989) E02: İSTATİSTİKSEL ÖĞRENME (1990–2011) E03: DERİN ÖĞRENME (2012–2021) E04: ÜRETKEN MODELLER (2022–2026) E05: OTONOM SINIR (2027+)
§ AKTİF TEZLER:
#Mamba-2-SSD #FlashAttention-3 #SAE-SparseAutoencoders #Blackwell-NVLink5 #IIT-Phi-Theory #Perceptron-Minsky #WorldModels-Sora #MechanisticInterpretability → TÜM ARŞİVİ İNCELE (108) ↗
§ TEMATİK HAVZA // DİFÜZYON & DÜNYA MODELLERİ

Yaratıcı Kod, Sanat & Simülasyon

TOPLAM 18 MONOGRAFİ

Difüzyon fiziği, WebGPU ile tarayıcıda nöral uç bilişim, 1-bit kuantizasyon (BitNet) ve gerçek zamanlı sentetik dünya simülasyonları.

18 Hakemli Monografi
5 Tarihsel Çağ
%100 Açık Erişim
NÖRAL BELLEK FABRİC VectorGraph Engine 100B+ Gömme Vektöründe Hiyerarşik HNSW ve Hibrit Bilgi Grafı İndeksleme. § RECALL@10: %99.8 Dağıtık Sharding · ACID Garantili Ajan Hafızası DÖKÜMANTASYONU İNCELE ↗
LEVHA 073 ↗
LEVHA 073 // AIC-YAR-0073 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0073
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 14 dk

Apple M4 Neural Engine ve WebGPU WGSL ile Tarayıcı İçi 1.58-Bit Ağırlık Çıkarımı

WebGPU WGSL matris çekirdekleri üzerinde koşan ternar {-1, 0, +1} ağırlık matrisleri, sunucu maliyetini sıfıra indirerek yapay zeka çıkarımını doğrudan yerel donanıma teslim ediyor.

\mathbf{W} \in \{-1, 0, +1\}^{M \times N} \implies \mathbf{Y} = \mathbf{W} \cdot \mathbf{X} \equiv \sum \text{Additions (Zero FP Mult)}
LEVHA 074 ↗
LEVHA 074 // AIC-YAR-0074 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0074
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 19 dk

Sora ve Dünya Modelleri: Piksel Üretiminden Fiziksel Yasa Simülasyonuna

Uzay-zaman yamalarını (spacetime patches) Transformer katmanlarında işleyerek dünyanın 3D geometrisini inşa eden difüzyon fiziği.

\mathbf{z}_{\text{video}} \in \mathbb{R}^{T \times H \times W \times C} \xrightarrow{\text{3D Patch}} \text{Dizi Tokenları}
LEVHA 075 ↗
LEVHA 075 // AIC-YAR-0075 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0075
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 21 dk

Difüzyon Modellerinin Matematiği: Ters Zamanlı Langevin Dinamiği

Sohl-Dickstein ve Song un termodinamikten esinlenerek skor tabanlı üretimi formalize ettiği matematiksel altyapı.

d\mathbf{x} = \left[ \mathbf{f}(\mathbf{x}, t) - g(t)^2 \nabla_{\mathbf{x}} \log p_t(\mathbf{x}) \right] dt + g(t) d\bar{\mathbf{w}}
LEVHA 076 ↗
LEVHA 076 // AIC-YAR-0076 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0076
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 16 dk

3D Gaussian Splatting: Gerçek Zamanlı Işın Yayımı (Radiance Fields) Zaferi

Saniyede 120 kare hızında fotogerçekçi 3D sahne rekonstrüksiyonu sunan Gaussian Splatting algoritmasının grafik mimarisi.

G(x) = \exp\left(-\frac{1}{2} (x - \mu)^T \Sigma^{-1} (x - \mu)\right), \quad \Sigma = R S S^T R^T
LEVHA 077 ↗
LEVHA 077 // AIC-YAR-0077 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0077
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 17 dk

Nöral Radyans Alanları (NeRF): 2D Fotoğraflardan 5D Sahne Fonksiyonu

Mildenhall ve ark. tarafından geliştirilen NeRF teknolojisinin hacimsel render formülasyonu ve ışık saçılımı fiziği.

F_\Theta: (\mathbf{x}, \mathbf{d}) \to (\mathbf{c}, \sigma) \implies \text{Hacimsel İntegral Render}
LEVHA 078 ↗
LEVHA 078 // AIC-YAR-0078 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0078
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 13 dk

ControlNet ve Adapter Ağları: Difüzyon Sürecinde Mekansal Hakimiyet

Üretken yapay zeka illüstrasyonunda rastlantısallığı kırıp illüstratörlere pikseller üzerinde cerrahi kontrol veren ControlNet devrimi.

\mathbf{y}_c = \mathcal{F}(\mathbf{x}; \Theta) + \mathcal{Z}(\mathcal{F}(\mathbf{x} + \mathcal{Z}(\mathbf{c}; \Theta_{z1}); \Theta_c); \Theta_{z2})
LEVHA 079 ↗
LEVHA 079 // AIC-YAR-0079 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0079
Üretken Modeller & Akıl Yürütme (2022 – 2026) 15 dk

Refik Anadol ve Makine Halüsinasyonları: Kentsel Verinin Pigmente Dönüşümü

MoMA daki Unsupervised sergisinden kütüphane arşivlerine uzanan latent uzay heykeltıraşlığının estetik analizi.

\mathbf{z}_t = \text{Interpolate}(\mathbf{z}_1, \mathbf{z}_2, t) \implies \text{Akışkan Pigment Heykeli}
LEVHA 080 ↗
LEVHA 080 // AIC-YAR-0080 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0080
Derin Öğrenme & Ölçekleme Yasaları (2012 – 2021) 18 dk

GAN’lar ve Ian Goodfellow: İki Nöral Ağın Minimax Düellosu

Bir Montreal barında peçeteye yazılan denklemle başlayan ve derin öğrenmenin görsel çağını açan Generative Adversarial Networks.

\min_G \max_D V(D, G) = \mathbb{E}[\log D(x)] + \mathbb{E}[\log(1 - D(G(z)))]
LEVHA 081 ↗
LEVHA 081 // AIC-YAR-0081 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0081
Derin Öğrenme & Ölçekleme Yasaları (2012 – 2021) 17 dk

StyleGAN ve Latent Uzay Ayrışımı: İnsan Yüzünün Hiper-Gerçekliği

NVIDIA nın This Person Does Not Exist ile dünyayı şoke eden StyleGAN serisinin adaptif örneklem normalizasyonu (AdaIN) mimarisi.

\text{AdaIN}(\mathbf{x}_i, \mathbf{y}) = \mathbf{y}_{s,i} \left(\frac{\mathbf{x}_i - \mu(\mathbf{x}_i)}{\sigma(\mathbf{x}_i)}\right) + \mathbf{y}_{b,i}
LEVHA 082 ↗
LEVHA 082 // AIC-YAR-0082 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0082
Derin Öğrenme & Ölçekleme Yasaları (2012 – 2021) 16 dk

Vae (Varyasyonel Otokodlayıcılar) ve Yeniden Parametrelendirme Hilesi

Kingma ve Welling in 2013 te yayımladığı ve olasılıksal modelleri derin ağlarla birleştiren temel matematiksel keşif.

\mathbf{z} = \mu + \sigma \odot \mathbf{\epsilon}, \quad \mathbf{\epsilon} \sim \mathcal{N}(0, I) \implies \text{Geri Yayılım Mümkün}
LEVHA 083 ↗
LEVHA 083 // AIC-YAR-0083 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0083
Derin Öğrenme & Ölçekleme Yasaları (2012 – 2021) 12 dk

DeepDream ve Nöral Halüsinasyonlar: Evrişim Filtrelerini Tersine Çevirmek

Google mühendisi Mordvintsev in Inception modelinin köpek gözleri ve pagodalarla dolu rüyalarını keşfetme macerası.

\mathbf{I}^* = \arg\max_{\mathbf{I}} \|a_k^l(\mathbf{I})\|^2 \implies \text{Görsel Gradyan Yükseltmeyle Değişir}
LEVHA 084 ↗
LEVHA 084 // AIC-YAR-0084 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0084
Derin Öğrenme & Ölçekleme Yasaları (2012 – 2021) 14 dk

Neural Style Transfer: Gatys ve Sanat Tarihinin Grameri

Van Gogh un Yıldızlı Gece fırça darbelerini herhangi bir fotoğrafa aktaran ilk derin stil transferi algoritması.

G_{ij}^l = \sum_k F_{ik}^l F_{jk}^l \implies \text{Gram Matrisi Tarzı Kodlar, İçerikten Bağımsızdır}
LEVHA 085 ↗
LEVHA 085 // AIC-YAR-0085 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0085
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 15 dk

Kuantum Müzik ve Iannis Xenakis: Stokastik Besteleme Matematiği

1950 ler ve 60 larda IBM 7090 bilgisayarlarıyla Poisson dağılımlarını orkestra partisyonlarına dönüştüren Xenakis in dehası.

P(x) = \frac{2}{\sqrt{\pi}} \int_0^x e^{-t^2} dt \implies \text{Maxwell-Boltzmann Dağılımlı Notalar}
LEVHA 086 ↗
LEVHA 086 // AIC-YAR-0086 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0086
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 16 dk

Harold Cohen ve AARON: İlk Otonom Robot Sanatçının 40 Yıllık Fırçası

Tate Modern de sergilenen ve kendi fırçasını boyaya batırıp yıkayabilen ilk otonom sanatçı yazılımı AARON un serüveni.

\text{Kompozisyon Kuralları} + \text{Fiziksel Robot Kolu} \implies \text{Asla Tekrarlanmayan Tablolar}
LEVHA 087 ↗
LEVHA 087 // AIC-YAR-0087 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0087
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 14 dk

Hücresel Otomatlar ve John Conway’in Hayat Oyunu (Game of Life)

Piksellerin doğum, ölüm ve glider örüntüleriyle sonsuz simülasyon evrenleri kurduğu Conway in büyüleyici ızgarası.

\text{Yaşayan Hücre: } 2 \text{ veya } 3 \text{ komşuyla yaşar; } 3 \text{ komşuyla yeniden doğar}
LEVHA 088 ↗
LEVHA 088 // AIC-YAR-0088 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0088
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 16 dk

Benoit Mandelbrot ve Fraktal Geometri: Doğanın Gizli Pikselleri

IBM laboratuvarlarında ilk bilgisayar ekranlarında çizdirilen Mandelbrot kümesinin sonsuz kıvrımlarında kayboluş.

z_{n+1} = z_n^2 + c, \quad z_0 = 0 \implies |z_n| \le 2 \text{ için Kümede Kalır}
LEVHA 089 ↗
LEVHA 089 // AIC-YAR-0089 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0089
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 13 dk

Vera Molnár ve Algoritmik Rastlantısallık: İlk Kompüter Sanatı Öncüsü

1968 de delikli kartlar ve Fortran la plotter çizicilere geometrik sapmalar çizdiren öncü kadın sanatçı Molnár ın mirası.

\text{Kare Izgarası} + \text{1\% Düzensizlik Sapması} \implies \text{Lirik Geometri}
LEVHA 090 ↗
LEVHA 090 // AIC-YAR-0090 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0090
Sibernetik & Mantık Kışları (1950 – 1989) 15 dk

Ken Perlin ve Perlin Gürültüsü: Doğal Dokuların Prosedürel Simülasyonu

1982 Tron filmi setinde doğan ve bilgisayar grafiklerine Oscar kazandıran Perlin Noise algoritmasının iç yapısı.

n(x) = \sum g_i \cdot (x - p_i) \implies \text{İnterpole Edilmiş Gradyan Dalgalanması}
ESC