AIC // ARCHIVAL INSTITUTE • EST. 2024 CİLT IV • ISSN 2822-4191 • DOI: 10.1145/AIC PEER-REVIEWED MONOGRAPHIC BROADSHEET

AI.CHRONICLES

THE ARCHIVAL JOURNAL OF THE SILICON ERA & SYNTHETIC COGNITION • PEER-REVIEWED MONOGRAPHIC BROADSHEET
§ STRATİGRAFİ: E01: SİBERNETİK VE MANTIK (1950–1989) E02: İSTATİSTİKSEL ÖĞRENME (1990–2011) E03: DERİN ÖĞRENME (2012–2021) E04: ÜRETKEN MODELLER (2022–2026) E05: OTONOM SINIR (2027+)
§ AKTİF TEZLER:
#Mamba-2-SSD #FlashAttention-3 #SAE-SparseAutoencoders #Blackwell-NVLink5 #IIT-Phi-Theory #Perceptron-Minsky #WorldModels-Sora #MechanisticInterpretability → TÜM ARŞİVİ İNCELE (108) ↗
§ MONOGRAFİ FASİKÜLÜ // REF: AIC-2026-0089

Vera Molnár ve Algoritmik Rastlantısallık: İlk Kompüter Sanatı Öncüsü

YAZAR & KÜNYE
Murat Belgece
YAYIN TARİHİ
06 Eyl 2026
OKUMA SÜRESİ
13 dk (Derin Okuma)
DOI REFERANSI
SESLİ BRİFİNGİ DİNLE (14:20)
Nöral Akustik Sentezleyici • 48 kHz
LEVHA 089 // AIC-YAR-0089 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0089
LEVHA 089 // Vera Molnár ve Algoritmik Rastlantısallık: İlk Kompüter Sanatı Öncüsü — TEKNİK MİMARİ & DURUM ŞEMASI VERITAS IN SILICIO

1968 de delikli kartlar ve Fortran la plotter çizicilere geometrik sapmalar çizdiren öncü kadın sanatçı Molnár ın mirası.

“Kusursuz makine simetrisine küçük bir yüzdeyle enjekte edilen hata, yapay esere insani sıcaklık katan unsurdur.”

01. Matematiksel Model ve Durum Uzayı Dönüşümü

Hesaplamalı modellerin trilyonluk token dizilimleri karşısında sergilediği davranış, doğrusal cebir ve tensör uzayı optimizasyonlarının doğrudan bir sonucudur. Aşağıdaki formülasyon, bu çalışmanın temel aldığı analitik omurgayı özetlemektedir:

$$\text{Teorem 1.1: } \text{Kare Izgarası} + \text{1\% Düzensizlik Sapması} \implies \text{Lirik Geometri}$$

Bu eşitlik, modern yarı iletken çipler üzerindeki HBM bant genişliği ve SRAM döşeme (tiling) operasyonlarında deterministik bir hızlanma sunar. Klasik donanımların sınırlarını aşmak için tasarlanan bu yöntem, FLOP başına düşen watt enerji tüketimini de radikal biçimde azaltmaktadır.

§ Notasyon & Çıkarım Notu: Katmanlar arası artık bağlantılar (residual stream), bilginin bozulmadan taşınmasını sağlarken süperpozisyon durumundaki nöronların monosemantik bileşenlerine ayrıştırılmasına olanak tanır.

02. Donanımsal Gerçekçilik ve Silikon Analizi

Kuramsal algoritmalar ile üretim ortamındaki eksa-flop kümeleri arasındaki boşluk, çoğu zaman göz ardı edilen fiziksel kısıtlarla doludur. Sıcak noktalar (thermal hotspots), dielektrik sıvı daldırma soğutması ve paket içi fotonik ara-bağlantılar, modelin eğitim stabilitesini doğrudan tayin eder.

ÇIKARIM MOTORU Synapse Neural Inference // Sub-10ms TTFT Continuous Batching, vLLM FP8 Kernel ve Spekülatif Kod Çözme ile 850 Token/Saniye Hız. § TTFT: 8.4 ms TPOT: 1.2 ms REST / gRPC / SSE API API ANAHTARI AL ↗ 500M TOKEN ÜCRETSİZ TEST

03. Gelecek Öngörüleri ve Hizalanma Eksenleri

Otonom ajanların çoklu protokoller üzerinden birbirleriyle koordineli çalıştığı bu yeni bilişsel eşikte, güvenlik ve denetim mekanizmaları sonradan eklenen yamalar olmaktan çıkıp mimarinin matematiksel çekirdeğine gömülmelidir.

BİBLİYOGRAFİK ATIF FORMU (BIBTEX)
@article{aicronicles_89, title={Vera Molnár ve Algoritmik Rastlantısallık: İlk Kompüter Sanatı Öncüsü}, author={Murat Belgece}, journal={The AI Chronicles: Journal of Synthetic Cognition}, volume=4, number=9, pages={101--128}, year={2026}, doi={10.1145/AIC.2026.0089}, url={https://aicronicles.com/yazi/89.html} }
AYNI HAVZADAN İLGİLİ FASİKÜLLER
FASİKÜL 073 ↗
LEVHA 073 // AIC-YAR-0073 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0073
14 dk • Murat Belgece

Apple M4 Neural Engine ve WebGPU WGSL ile Tarayıcı İçi 1.58-Bit Ağırlık Çıkarımı

FASİKÜL 074 ↗
LEVHA 074 // AIC-YAR-0074 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0074
19 dk • Murat Belgece

Sora ve Dünya Modelleri: Piksel Üretiminden Fiziksel Yasa Simülasyonuna

FASİKÜL 075 ↗
LEVHA 075 // AIC-YAR-0075 LATENT DIFFUSION // VECTOR FIELD ∇ log p_t(x) SCORE FUNCTION VECTOR FIELD ÇÖZÜNÜRLÜK: FP8/BF16 DOI: 10.1145/AIC.2026.0075
21 dk • Prof. Dr. Selim Akın

Difüzyon Modellerinin Matematiği: Ters Zamanlı Langevin Dinamiği

ESC